Eerst wil Dieter Goemaere even de context schetsen: “De goedgekeurde investeringskalender is bedoeld voor de instellingen die onder de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie (GGC) vallen en door Vivalis worden beheerd, dus alle Brusselse ziekenhuizen en psychiatrische verzorgingstehuizen (PVT's), met uitzondering van de academische ziekenhuizen en enkele psychiatrische ziekenhuizen die onder de Franse Gemeenschapscommissie of de Vlaamse Gemeenschap vallen.”

Een beetje achtergrond: bij de investeringssubsidies voor infrastructuur zijn er twee onderdelen. Enerzijds zijn er de nieuwbouwprojecten en ingrijpende renovaties, die worden gefinancierd via de ‘investeringskalender’, en anderzijds het onderhoud van de infrastructuur en de medische apparatuur, die worden gefinancierd via de onderhoudssubsidie op basis van de vijfjarenplannen voor onderhoud die door de instellingen worden ingediend.
 

Even terug in de tijd

“Voor het laatste bouwplan moeten we terug naar 2009, maar het liep tot 2023. Het was een ambitieus plan en de jaarlijkse middelen waren beperkt. Daarom duurde het zo lang om het uit te voeren,” legt Dieter Goemaere uit.

“Laten we ook niet vergeten dat de zesde staatshervorming een belangrijke mijlpaal vormde, want sinds 2016 is de financiering van infrastructuur en materieel uitsluitend een bevoegdheid van de Gemeenschappen en Gewesten geworden, terwijl dit tot dan toe een gezamenlijke bevoegdheid was van de federale overheid en de Gemeenschappen en Gewesten,” aldus de directeur Ziekenhuizen van GIBBIS.

In 2016 voerden Wallonië en Vlaanderen nieuwe regelgeving in, terwijl dat bij de GGC wat langer duurde. “Enerzijds was dit uitdagend voor de instellingen, vooral diegene die grootschalige werken op de planning hadden staan, aangezien de laatste bouwkalender dateerde van 2009. Toch konden sommige werken worden uitgevoerd op basis van de oude regelgeving, vooral werken op het gebied van duurzame ontwikkeling (een plan dat in 2022 van start ging) of groot onderhoud van de infrastructuur. Daar staat tegenover dat Vivalis zo de pluspunten van de Vlaamse en Waalse systemen heeft kunnen ontdekken en daar inspiratie uit heeft kunnen putten,” licht Dieter Goemaere nog toe.

In 2023 nam de Adviesraad van Vivalis – op verzoek van de ministeriële kabinetten – het initiatief om een nieuw systeem voor te stellen, dat begin 2025 van kracht werd voor toekomstige infrastructuurprojecten.
 

Projectoproep voor de sector

Begin 2025 werd er een projectoproep voor de sector uitgeschreven. De instellingen hebben daar massaal op gereageerd: er zijn aanvragen ingediend voor maar liefst 659 miljoen euro over een periode van 10 jaar.

Eerdere bouwprojecten, die al afgerond of bijna afgerond zijn, worden nog steeds gefinancierd volgens de oude regels. Maar nieuwe projecten worden voortaan gefinancierd volgens de nieuwe regeling. Ook in dit nieuwe systeem zijn er weer twee belangrijke pijlers.

“Enerzijds is er een vast bedrag voor onderhoud en uitrusting. Voor de instellingen gaat het om vijfjarenplannen die ondertussen zijn goedgekeurd en waarvoor de middelen (ongeveer 127 miljoen over 5 jaar) eind 2025 zijn toegekend voor wat de eerste schijf betreft, en binnenkort zullen worden uitbetaald voor de tweede schijf,” duidt Yasmina Bourdoud.

“Daarnaast is er het onderdeel nieuwbouw en grootschalige renovaties met een eerste investeringskalender van 132 miljoen euro over vijf jaar, waarvoor begin juli goedkeuring is gegeven. Het gaat dus niet meer om een bouwplan, maar om een investeringskalender, want dit gaat verder dan alleen bouwen. Het omvat namelijk ook de aanschaf van nieuwe apparatuur in het kader van een nieuwbouwproject. De investeringssubsidie maakt ook de aankoop van gebouwen voor de infrastructuur mogelijk,” aldus de adjunct-directrice-generaal van Vivalis.
 

Selectiecriteria

Hoe zijn de projecten geselecteerd? “We zijn uitgegaan van de behoeften die de ziekenhuizen hebben aangegeven, waarbij we rekening hebben gehouden met hun afzonderlijke projecten. We hebben die behoeften aan de hand van drie criteria geanalyseerd,” stipt Yasmina Bourdoud aan.

• Criterium 1: Projecten om te voldoen aan de normen: veiligheid, brandveiligheid, vergunning, FAVV-normen, federale voorschriften: 57 miljoen euro
• Criterium 2: Projecten die verband houden met diensten die essentieel zijn voor de werking van een ziekenhuis en de continuïteit van de zorg, zoals de dienst spoedgevallen, de operatiekamers en de intensive care-afdelingen: 55 miljoen euro
• Criterium 3: Projecten op het gebied van patiëntveiligheid en zorgkwaliteit: 20 miljoen euro

“Daarbij zijn er bepaalde keuzes gemaakt. In overleg met de ziekenhuizen is er bewust voor gekozen om geen projecten te aanvaarden die te maken hebben met de hervorming van het ziekenhuislandschap, zolang er nog geen duidelijkheid bestaat over de details van deze hervorming. Wel hebben we ervoor gezorgd dat onze instellingen in de tussentijd onder goede omstandigheden kunnen blijven functioneren,” benadrukt de adjunct-directrice-generaal van Vivalis. “Bovendien hebben we een zekere mate van flexibiliteit ingebouwd, afhankelijk van de beslissingen die hierover zullen worden genomen.”
 

Een welgekomen eerste stap

“Als sector zijn we blij dat deze eerste stap is gezet,” pikt Dieter Goemaere hierop in. “Maar er staat ook een hervorming van het ziekenhuislandschap op stapel, die onvermijdelijk zal leiden tot verbouwingswerken op bepaalde sites en tot wijzigingen in de zorgcapaciteit, waarvoor aanzienlijke budgetten nodig zullen zijn.”

“We beseffen dat deze ambitieuze hervorming gepaard moet gaan met middelen die even ambitieus zijn. Tegen 1 januari 2028 moeten de ziekenhuizen hun intentieverklaringen bij Vivalis hebben ingediend. Het is ons streefdoel om tegen 2031 een eerste stap te zetten in de transformatie van verschillende ziekenhuizen,” vult Yasmina Bourdoud aan.

“Daartoe gaan we heel binnenkort met de sector in gesprek. GIBBIS speelt daarbij een belangrijke rol. De deadline voor de hervorming van het ziekenhuislandschap is 2037,” besluit ze.

“Binnen tien jaar moeten we twee investeringskalenders hebben om de hervorming de middelen te geven om te slagen,” voegt Dieter Goemaere er nog aan toe.
 

Duidelijke verwachtingen bij GIBBIS

“Als ziekenhuisfederatie vinden we de samenwerking tussen Vivalis en de sector intensief en heel positief. We hebben bijgedragen aan de uitwerking van het nieuwe systeem, onder meer via de inbreng door GIBBIS-adviseurs, maar ook dankzij de vele gesprekken met onze leden, die ons waardevolle input meegaven. Uiteraard blijven we ook in de toekomst fungeren als schakel tussen Vivalis en onze zorginstellingen. We hopen dat er tijdens deze legislatuur nog een nieuwe investeringskalender kan worden goedgekeurd, waarin de hervorming van het zorglandschap centraal staat,” besluit Dieter Goemaere.

---